Ryczałt, skala czy podatek liniowy – jak wybrać formę opodatkowania na 2027 rok

Choć mamy już wrzesień, część zasad PIT planowanych na 2027 rok nie jest jeszcze ostateczna. Projekt UD458 zakłada zmianę skali podatkowej oraz ograniczenie dostępu do ryczałtu, ale nie stanowi jeszcze obowiązującego prawa. Dlatego przed wyborem formy opodatkowania na 2027 rok warto porównać obecne przepisy, śledzić dalsze prace legislacyjne oraz przeanalizować prognozowane przychody, koszty, ulgi i składkę zdrowotną.

Kiedy warto rozważyć skalę podatkową dla swojej firmy?

Przy rozpoczęciu działalności skala jest domyślną formą opodatkowania, jeżeli przedsiębiorca skutecznie nie wybierze podatku liniowego albo ryczałtu. Według obecnie obowiązującej ustawy skala wynosi 12% do 120 000 zł i 32% od nadwyżki, a kwota wolna to 30 000 zł. Projekt UD458 przewiduje jednak od 2027 roku stawkę 12% do 130 000 zł, 24% od nadwyżki ponad 130 000 zł do 150 000 zł i 32% powyżej 150 000 zł, przy zachowaniu kwoty wolnej 30 000 zł. Skala pozwala też, po spełnieniu warunków, na wspólne rozliczenie z małżonkiem i korzystanie z ulgi na dzieci. Opłacalność zależy od całej sytuacji podatnika.

Kiedy warto rozważyć podatek liniowy przy prowadzeniu firmy?

Podatek liniowy wynosi 19% dochodu niezależnie od jego wysokości, ale nie oznacza to, że automatycznie jest korzystniejszy przy wysokich zyskach. Podatnik może uwzględniać koszty spełniające warunki ustawy o PIT, czyli poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyłączeniami z art. 23. Przy rocznym rozliczeniu pomocny może być program do PIT, który wspiera przygotowanie deklaracji. W kalkulacji trzeba uwzględnić również składkę zdrowotną oraz ograniczenia dotyczące preferencji.

Przy podatku liniowym składka zdrowotna wynosi co do zasady 4,9% dochodu, z ustawowym minimum. Sam brak drugiego progu w PIT nie oznacza, że łączne obciążenia nie rosną wraz z dochodem, ponieważ znaczenie mają również składka zdrowotna i danina solidarnościowa. Opłacalność tej formy trzeba więc oceniać na podstawie całej sytuacji przedsiębiorcy. Warto uwzględnić w szczególności:

Poziom planowanych kosztów uzyskania przychodu w skali roku.
Ulgę na dzieci można odliczyć tylko od podatku obliczanego według skali, jeśli podatnik ma takie dochody i spełnia warunki.
Wspólne rozliczenie z małżonkiem jest co do zasady wyłączone przy podatku liniowym, z wyjątkiem tzw. zerowego PIT-36L.

Rzetelna kalkulacja powinna obejmować podatek, składkę zdrowotną, koszty oraz dostępne ulgi. Podatek liniowy może być korzystny w części przypadków, ale nie istnieje jeden poziom dochodu, od którego zawsze wygrywa ze skalą. Znaczenie mają też inne dochody podatnika i małżonka, preferencje oraz koszty działalności. Dlatego wybór warto oprzeć na porównaniu konkretnych wariantów zamiast na samej wysokości przychodu lub dochodu.

Czym charakteryzuje się ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?

Ryczałt jest liczony od przychodu, bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodów. Stawka zależy od rodzaju faktycznie wykonywanej działalności i rodzaju uzyskiwanego przychodu, często z odwołaniem do klasyfikacji PKWiU. Nie można więc przypisać jednej stawki całej branży IT czy wszystkim usługom. Składka zdrowotna jest ustalana według progów przychodowych, a jej kwoty zależą od przeciętnego wynagrodzenia za IV kwartał poprzedniego roku. Dokładne kwoty składki na 2027 rok nie są jeszcze znane.

Według obecnych przepisów limit uprawniający przedsiębiorcę do ryczałtu wynosi 2 mln euro przychodów z poprzedniego roku. Projekt UD458 zakłada od 2027 roku obniżenie tego limitu do 250 tys. euro oraz stawkę 17% od nadwyżki przychodów ponad 300 tys. euro w roku, ale na wrzesień 2026 roku są to nadal rozwiązania projektowane. Wybór lub zmiana formy opodatkowania nie zawsze wymaga zgłoszenia przed 1 stycznia. Oświadczenie składa się co do zasady do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania pierwszego przychodu w roku, a gdy pierwszy przychód powstanie w grudniu – do końca roku. Wybór podatku liniowego lub ryczałtu dokonany wcześniej obowiązuje w kolejnych latach, dopóki podatnik skutecznie go nie zmieni.